Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yap-işlet-devret (YİD) modeliyle inşa edilen otoyolların, önümüzdeki on yıllık dönemde Türkiye ekonomisine 55 milyar dolarlık devasa bir katkı sunacağını açıkladı. Bu önemli ekonomik faydanın temelinde, modern otoyol altyapısının sağladığı yakıt ve zaman tasarrufları ile birlikte artan seyahat konforu ve güvenliği yatıyor.
Bakan Uraloğlu’nun vurgularına göre, YİD otoyolları sayesinde ulaşım süreleri kısalmakta, araç işletme maliyetleri düşmekte ve çevresel etkiler minimize edilmekte. Türkiye’nin coğrafi konumu gereği Avrupa ile Asya arasında bir köprü vazifesi görmesi, yüksek standartlı ve kesintisiz bir otoyol ağını daha da stratejik kılarken, bu yatırımların ülkenin lojistik ve ticaret potansiyeline doğrudan katkı sağladığı belirtildi.
Hangi Projeler Bu Katkıyı Sağlıyor?
Türkiye’nin dört bir yanını saran YİD modeli otoyollar, ülkenin ulaşım altyapısını dönüştürmüş durumda. Bakan Uraloğlu’nun açıklamalarında ekonomik katkının önemli bir ayağını oluşturan başlıca otoyollar şunlardır:
- İstanbul-İzmir Otoyolu: Marmara ve Ege bölgeleri arasındaki seyahat süresini önemli ölçüde kısaltarak ticaret ve turizme büyük destek veriyor.
- Kuzey Marmara Otoyolu: Özellikle İstanbul ve çevresindeki trafik yoğunluğunu dağıtarak transit geçişleri kolaylaştırıyor ve liman bağlantılarını güçlendiriyor.
- Malkara-Çanakkale Otoyolu: Kınalı-Tekirdağ-Çanakkale-Savaştepe Otoyolu’nun kritik bir halkası olarak, 1915 Çanakkale Köprüsü ile bütünleşerek Çanakkale Boğazı geçişini hızlandırıyor.
- Ankara-Niğde Otoyolu: İç Anadolu’yu Akdeniz ve Güneydoğu bölgelerine bağlayarak karayolu taşımacılığına hız ve güvenlik katıyor.
- Menemen-Aliağa-Çandarlı Otoyolu: Ege Bölgesi’ndeki sanayi ve liman kentlerini birbirine bağlayarak bölgesel ticareti canlandırıyor.
Bu devasa altyapı projelerine yaklaşık 58 milyar TL’lik bir yatırım yapıldığı ve bu yatırımların kamu bütçesine başlangıçta yük olmadan özel sektör kaynaklarıyla gerçekleştirildiği belirtildi.
Ekonomik Tasarruflar Nasıl Hesaplanıyor?
Bakan Uraloğlu, YİD otoyollarının sağladığı somut yıllık tasarrufları da rakamlarla ortaya koydu. 2023 yılı verilerine göre yapılan hesaplamalar, şu önemli tasarruf kalemlerini gözler önüne seriyor:
- Yakıt Tasarrufu: Yıllık yaklaşık 23,5 milyar TL’lik yakıt tüketiminden tasarruf ediliyor.
- Zaman Tasarrufu: Yıllık yaklaşık 20,4 milyar TL değerinde zaman tasarrufu sağlanıyor.
Bu iki ana kalemde dahi, 2023 yılında toplam 43,9 milyar TL’ye ulaşan bir ekonomik değer yaratıldığı ifade edildi. Bu doğrudan tasarrufların yanı sıra, karbon emisyonlarının azaltılmasıyla çevreye katkı, araç bakım maliyetlerinin düşmesiyle sürücülere fayda ve kaza oranlarının azalmasıyla can ve mal güvenliğine yapılan olumlu etkiler de ekonomik katkının önemli bir parçası.
YİD Modeli Neden Tercih Edildi?
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, Türkiye’nin kısıtlı kamu bütçesi imkanları dahilinde dahi büyük altyapı projelerini hızla hayata geçirebilmek için YİD modelinin vazgeçilmez olduğunu belirtti. Bu modelin en büyük avantajı, yatırımın başlangıçta kamu bütçesine yük getirmemesi ve finansmanının özel sektör tarafından sağlanmasıdır. Projeler, işletme dönemindeki gelirlerle kendi maliyetlerini karşılarken, belirlenen trafik garantilerinin altında kalınması durumunda devlet tarafından ödeme yapılıyor.
Ancak Bakan Uraloğlu, birçok projede trafik hacimlerinin garantili seviyelerin üzerine çıktığını ve bunun hem işletmeci şirketler hem de devlet için ek gelir potansiyeli oluşturduğunu vurguladı. Bu sayede, Türkiye’nin ulaşım altyapısı hızlı ve etkin bir şekilde geliştirilirken, kamu kaynakları da diğer öncelikli alanlara yönlendirilebiliyor.
Geleceğe Yönelik Ulaşım Vizyonu
Bakan Uraloğlu, Türkiye’nin ulaşım altyapısı vizyonunun yalnızca tamamlanan projelerle sınırlı olmadığını, gelecekte de modern otoyol ağını genişletme çalışmalarının süreceğini ifade etti. Özellikle Ankara-İzmir ve Adana-Mersin gibi stratejik güzergahlardaki bağlantıların güçlendirilmesi ve yeni otoyol projelerinin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Bu çalışmalar, Türkiye’nin uluslararası ticaret yollarındaki konumunu daha da sağlamlaştırarak, vatandaşlara kesintisiz, güvenli ve konforlu seyahat imkanları sunma amacını taşıyor. On yıl içinde beklenen 55 milyar dolarlık ekonomik katkı, ülkenin altyapı yatırımlarına verdiği önemin ve YİD modelinin başarısının somut bir göstergesi olarak kabul ediliyor.
